چهارشنبه, 12 تیر 1392 ساعت 01:01

اتحادیه پولی یا اتحادیه سیاسی

نوشته شده توسط

اطلاعات مختصر

  • عنوان یادداشت: اتحادیه پولی یا اتحادیه سیاسی
  • نویسنده یادداشت: يانوس پاپانتونيو
  • مترجم: جعفر خيرخواهان
  • منتشر شده در: ماهنامه علوم انسانی مهرنامه
  • تاریخ انتشار: جمعه, 01 مرداد 1389
امتیاز به این مطلب
(0 رای)

بحران یونان نقاط ضعف واحد پولی مشترک را عریان کرد

 يانوس پاپانتونيو*

ترجمه جعفر خيرخواهان

اقتصاد يونان طي بيست سال نخست پس از سقوط ديكتاتوري يعني از ابتداي دهه 1970 تا شروع دهه 1990، عملكرد اقتصادي ضعيفي را در همه جنبه‌ها مثل نرخ رشد پايين، كسري بودجه عظيم، نرخ‌هاي تورم و بهره دو رقمي، و پول بي‌ثبات به نمايش گذاشت. اما با الحاق يونان به منطقه يورو، شرايط جديدي به‌وجود آمد كه منجر به تثبيت اقتصاد و شتاب گرفتن نرخ رشد شد.

به طوري كه كسري بودجه از 12 درصد توليد ناخالص داخلي در سال 1993 به 3 درصد در 1999 كاهش يافت، نرخ تورم از 15 درصد به 2 درصد رسيد در عين حال كه نرخ رشد از ميانگين 5/1 درصد به نزديك 4 درصد در 1997 افزايش يافت و تا سال 2008 نيز در همان سطح باقي ماند. رشد اقتصادي ناشي از پيوستن به منطقه يورو را بايد در افزايش اعتماد مصرف‌كنندگان و سرمايه‌گذاران جستجو كرد كه شرايط باثبات اقتصادي و نرخ‌هاي پايين‌تر بهره حقيقي را تضمين مي‌كرد. به لطف اصلاحات ساختاري، به ويژه خصوصي‌سازي و آزادسازي بازار، و همچنين نوسازي زيرساخت‌ها، طرف عرضه اقتصاد واكنش مثبتي به رشد تقاضا نشان داد. اما در نهايت امر يونان به اينجا رسيد كه اصلاحات متوقف شد، و به جاي آن اهمال‌كاري، بي‌عملي و فساد تدريجا بر شيوه حكمراني كشور مسلط گرديد. تنزل درجه رقابت‌پذيري اقتصاد يونان، كسري تراز خارجي را بيشتر كرده و روند استقراض خصوصي و عمومي شدت گرفت به طوري كه يوناني‌ها بسيار فراتر از توان اقتصاد خرج كردند. آنتونيس ساماراس، رئيس حزب دموكراسي جديد كه از سال 2004 تا 2009 قدرت را در يونان در دست داشت به تازگي در يك سخنراني، نقاط ضعف دولت در آن دوره را بسيار صادقانه چنين برشمرد:

«دولت ما اشتباهات زيادي كرد. اشتباهاتي جدي. ما با دولت‌سالاري نجنگيديم. به جاي اين‌كه از اندازه دولت كم كنيم آن را افزايش داديم. دولتي كه مشخصه‌هاي درهم‌ريختگي و غيرمولد بودن را حفظ كرد. دولتي كه در برابر منطق هزينه‌هاي سياسي عقب‌نشيني كرد. ما بايد به خاطر همه اينها، از تمام كساني كه به ما رأي دادند از همه مردم يونان پوزش بخواهيم

يونان اينك با بحران حاد بودجه‌اي روبه‌رو شده و هزينه‌هاي استقراض آن به سطحي بي‌سابقه رسيده است. كسري بودجه دولت در سال 2009 حدود 13 درصد توليد ناخالص داخلي(GDP) بود و انتظار مي‌رود در سال جاري 2010، بدهي عمومي از 120 درصدGDP تجاوز كند. دولت كنوني قصد جدي براي حل مشكل دارد. سياست‌هايي كه در پيش گرفته است عبارتند از كاهش شديد حقوق و دستمزد بخش عمومي و افزايش قابل توجه ماليات‌ها با هدف كاهش كسري بودجه به 4 درصدGDP در سال جاري. علاوه بر اين با فرار مالياتي مقابله كرده و تلاش دارد مديريت عمومي را كارآمد سازد و ريخت و پاش‌ها را كاهش دهد. براي پايداري بلندمدت نظام تامين اجتماعي نيز اصلاحات مهمي شروع كرده است.

راهبرد جديدي كه براي رونق اقتصادي در دستور كار قرار گرفته گذار به اقتصاد دانايي و دانش‌بنيان است. خصوصي‌سازي و آزادسازي بازار، كه شامل بازكردن دروازه‌هاي اقتصاد روي رقابت خارجي، رفع موانع رقابت داخلي و حذف بوروكراسي دست‌و‌پا گير است به بنگاه‌هاي اقتصادي كمك خواهد كرد به سطح بهره‌وري بالايي برسند. اما با وجود اعلام اين سياست‌ها، بازارها همچنان درباره توانايي يونان در پشت سر گذاشتن مشكلات مالي، و قرار گرفتن اقتصاد در مسير رشد پايدار ابراز ترديد مي‌كنند. تداوم نرخ‌هاي بالاي استقراض ملي، نگاه‌ها را به سمت كمك اقتصادي خارجي و سرانجام سازوكار نجات كشانده است. بحران يونان نقايص منطقه يورو را آشكار كرد. هر دولت ملي، داراي مقامات تصميم‌گير واحد براي سياست‌هاي پولي و مالي و نيز نظارت بر نظام مالي است. اما در منطقه يورو، مقامات تصميم‌گير واحد فقط در حوزه پولي وجود دارد كه بانك مركزي اروپا است. اما سياست‌هاي بودجه‌اي و نظارت بر نظام مالي به حوزه عمل دولت‌هاي ملي تعلق دارد.

فقدان نهاد نظارت مركزي بر نظام مالي، باعث ايجاد ترديد در توانايي اعضاي ضعيف‌تر براي نجات بانك‌هاي‌شان شده است. ريسك‌هاي اعتباري با چنان شدتي گسترش يافت كه كشورهاي كاملا بدهكار شروع به گرفتن وام‌هاي با نرخ بهره بسيار بالاتر نسبت به كشور آلمان كردند. اين جهت‌گيري كه به واسطه رتبه‌بندي منفي موسسات بين‌المللي سنجش اعتبار تقويت شده است سرانجام به حرص يا خشكي اعتبار(Credit Crunch)و حتي ناتواني در بازپرداخت وام منجر مي‌شود. بحران موجود اين واقعيت را روشن ساخت كه يورو يك اتحاديه پولي و نه يك اتحاديه سياسي است. اين اتحاديه پولي، بانك مركزي دارد اما خزانه‌داري خير. بانك مركزي هنگام بحران، نقدينگي لازم را فراهم مي‌كند، در حالي كه فقط خزانه‌داري است كه تعيين مي‌كند كشور قدرت پرداخت بدهي‌هاي خود را دارد. اين نقاط ضعف حالا عريان شده‌اند. بحران يونان شبيه بحران مالي كاليفرنيا، يك قصور سياستي است. اما بحران بودجه كاليفرنيا باعث بي‌ثباتي دلار نشد چون دولت فدرال سازوكارهاي مهار آن مثل تركيب كمك با تنبيه را داشت به طوري كه مانع نكول وام‌ها شود يا آن را مديريت كند و بنابراين ثبات مالي حفظ شود.

غيبت چنين سازوكارهايي درون منطقه يورو، كه با بند قانوني «نجات دادن ممنوع» در پيمان اعضا، به تشديد شرايط كمك مي‌كند، يورو و نيز بدهي‌هاي دولتي را هدف مطلوبي براي حمله سفته‌بازان مي‌كند. اينك بازارها روي تداوم و ماندگاري اين نظام شرط‌بندي مي‌كنند.

ريسك سياست‌هاي نادرست در اتحاديه پولي به اندازه هرگونه كوتاهي در نظام بازار، واقعي است. راه‌حل جايگزين مي‌تواند توسل به سازوكار نجات بيروني مثل صندوق بين‌المللي پول باشد كه انسجام يورو را تضعيف مي‌كند و يا اينكه انديشيدن به امر باورنكردني خروج از منطقه يورو.

* يانوس پاپانتونيو، عضو مجلس نمايندگان يونان است و پيش از اين وزير دفاع، وزير اقتصاد ملي و وزير ماليه بوده است. او معمار اصلي اصلاحات اقتصادي يونان در انتهاي دهه 1990 بود كه به شكل‌گيري يورو منجر شد.

بازدید 3196 مرتبه آخرین ویرایش در چهارشنبه, 12 تیر 1392 ساعت 01:09
جعفر خیرخواهان

دکتر جعفر خيرخواهان، اقتصاددان جوان ايراني و استاد دانشگاه فردوسي مشهد، از جمله اقتصاددانان بسيار پرکاري محسوب مي‌شود که در سال هاي اخير بخش قابل توجهي از فعاليت وي بر ترجمه مقالات و کتاب هاي ارزشمند اقتصادي به زبان فارسي متمرکز است؛ از جمله کتاب هاي ترجمه شده توسط ايشان مي توان به کتاب های ارزشمند «معماي فراواني: رونق هاي نفتي و دولت هاي نفتي»، «حکمراني خوب بنيان توسعه»، «ريشه هاي اقتصادي دموکراسي و ديکتاتوري» و «انديشه هاي اقتصادي و سياسي هايک» اشاره نمود.

www.jafarkheirkhahan.ir | این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
سایر مطالب در این مجموعه: قاچاق سوخت، پيامد ناگوار يارانه‌ دهي »

نظر خود را ثبت کنید

از پر شدن تمامی موارد الزامی (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

© 2013-2017 وبسایت شخصی جعفر خیرخواهان. تمامی حقوق محفوظ است